Voorop in Veiligheid

Een RI&E (Risico‑Inventarisatie en ‑Evaluatie) is een wettelijk verplicht document dat inzicht geeft in de veiligheids‑ en gezondheidsrisico’s binnen je organisatie. Ook beschrijft de RI&E welke maatregelen je neemt om die risico’s te beheersen. Het is geen papieren verplichting waar je eens per jaar aan moet voldoen. Het vormt echt de basis van je arbobeleid en moet actueel en compleet zijn.

De 3 onderdelen van de RI&E

Een RI&E bestaat uit drie onderdelen:

1. Inventarisatie

Je brengt alle mogelijke risico's in kaart, van fysieke gevaren zoals machines en valpartijen tot psychosociale risico’s zoals werkdruk. Denk ook aan risico’s voor specifieke groepen werknemers, zoals zwangeren of jonge medewerkers.

2. Evaluatie

Hier beoordeel je hoe groot de risico’s zijn door kans en ernst met elkaar te koppelen. Risico’s met een hoge kans én ernstige gevolgen krijgen voorrang bij het optreden.

3. Plan van Aanpak (PvA)

Dit is het meest praktische deel: welke maatregelen neem je, wie is verantwoordelijk, welke middelen zijn hiervoor nodig en wanneer worden ze uitgevoerd? Zonder een concreet PvA is je RI&E onbruikbaar.

Wanneer is een RI&E verplicht?

De verplichting tot RI&E staat rechtstreeks in artikel 5 van de Arbowet. Dit betekent dat in Nederland iedere werkgever met personeel een RI&E moet hebben, ongeacht sector of bedrijfsgrootte.

Dit betekent concreet dat je een RI&E moet hebben als je minimaal één werknemer in dienst hebt. Gebruik je uitzendkrachten, dan moet de RI&E ook worden gedeeld met het uitzendbureau.

Moet je RI&E getoetst worden?

Of en hoe een RI&E moet worden getoetst, hangt af van de grootte van je organisatie en de manier waarop je de RI&E opstelt.

Bedrijven tot 25 werknemers

Je mag een erkend branche‑RI&E-instrument gebruiken. Toetsing door een gecertificeerde arbodienst of kerndeskundige is dan niet verplicht, zolang het instrument volledig en actueel wordt gebruikt. Bij risicovolle werkzaamheden, zoals in de bouw, blijft het belangrijk om een volledige RI&E op te stellen.

Bedrijven met meer dan 25 werknemers

De RI&E moet worden getoetst door een gecertificeerde arbodienst of kerndeskundige. Zo wordt gecontroleerd of alle risico’s goed zijn geïnventariseerd, realistisch beoordeeld en effectief worden aangepakt. Deze aanpak zorgt ervoor dat zowel kleine als grote bedrijven voldoen aan de Arbowet, terwijl de toetsing schaalbaar blijft en gericht is op daadwerkelijke veiligheid.

Wanneer moet je de RI&E bijwerken?

Je RI&E moet actueel blijven. Dat betekent dat je hem moet herzien als er iets verandert. Dit kan bijvoorbeeld gaan om nieuwe werkzaamheden, nieuwe machines of een ongeval op de werkplek. Er is geen vaste wettelijke periode waarin je de RI&E moet bijwerken, maar als je wijzigingen negeert, voldoet je RI&E niet langer aan de Arbowet.

Wat gebeurt er als je geen RI&E hebt?

De Nederlandse Arbeidsinspectie kan bij controle vragen om je RI&E en Plan van Aanpak te tonen. Als dit document ontbreekt, onvolledig of niet actueel, dan kan de inspectie direct handhavend optreden. Dit kan variëren van een waarschuwing tot:

• boetes (waarbij de hoogte afhangt van bedrijfsgrootte, risico’s en ernst);
• maatregelen afdwingen (bijvoorbeeld herstelopdrachten);
• publicatie van overtredingen in het inspectieregister.

Een volledige en actuele RI&E voorkomt niet alleen sancties, maar verlaagt ook het risico op ongevallen, ziekteverzuim en verborgen kosten zoals productiviteitsverlies en aansprakelijkheid.

Persoonlijke beschermingsmiddelen (PBM) zijn onmisbaar op de bouwplaats. Ze beschermen tegen vallende objecten, scherpe materialen, stof, lawaai en andere gevaren. Als werkgever ben je wettelijk verplicht deze middelen beschikbaar te stellen aan je personeel. In dit artikel zetten we de zeven belangrijkste PBM voor de bouw op een rij.

1. Hoofdbescherming (veiligheidshelm)

Een veiligheidshelm beschermt het hoofd tegen vallende spullen, en stoten tegen bijvoorbeeld lage balken of leidingen. Vooral op plekken waar veel materiaal wordt verplaatst of waar de ruimte beperkt is, is een helm belangrijk. Professionele helmen moeten voldoen aan de NEN-EN 397-norm. Let hier dus goed op tijdens je aankoop.

2. Voetbescherming (veiligheidsschoenen of -laarzen)

Veiligheidsschoenen beschermen tegen scherpe voorwerpen, zware vallende materialen en inklemming. Voor de bouwplaats wordt minimaal de S3-norm geadviseerd. Hierdoor weet je zeker dat de schoen een verstevigde neus en antislipzool heeft.

3. Hoge-zichtbaarheidskleding (jas of vest)

Hoge-zichtbaarheidskleding, ook wel signaalkleding of hi-vis genoemd, zorgt dat werknemers goed zichtbaar zijn, zelfs bij slecht weer of in de schemering. Dit is vooral belangrijk op bouwplaatsen met rijdend materieel. Reflecterende strepen en felle kleuren maken het makkelijker voor collega’s en machinisten om je te zien, waardoor de kans op ongelukken kleiner wordt. 

De kleding moet voldoen aan de EN ISO 20471-norm, die garandeert dat de kleuren en reflecterende materialen voldoende zichtbaar zijn onder verschillende lichtomstandigheden.

4. Handbescherming (werkhandschoenen)

Werkhandschoenen beschermen handen tegen veel voorkomende risico’s op de bouwplaats, zoals snijden, schuren, scheuren, perforatie, hitte of contact met chemicaliën. 

Goede beschermende handschoenen moeten voldoen aan de EN 420‑norm, die de basisvoorwaarden voor ontwerp, pasvorm en veiligheid beschrijft. Voor specifieke risico’s zijn aanvullende normen van toepassing: 

• EN 388‑norm - geeft aan hoe goed handschoenen beschermen tegen mechanische risico’s zoals slijtage, snijden, scheuren en perforeren.
• EN 374‑norm - beschrijft bescherming tegen chemicaliën en micro‑organismen.
• EN 407‑norm - betreft bescherming tegen thermische risico’s zoals hitte en vuur. 

Door goed op deze normeringen te letten, weet je welke handschoenen geschikt zijn voor de werkzaamheden en risico’s op jouw bouwproject.

5. Oog- en gezichtsbescherming (veiligheidsbril of gelaatsscherm)

Veiligheidsbrillen en gelaatsschermen beschermen ogen en gezicht tegen stof, metaalsplinters en chemicaliën, en zijn belangrijk bij werkzaamheden zoals boren, zagen, slijpen of lassen. Ze moeten goed aansluiten op het gezicht en helder zicht bieden. 

Alle brillen en schermen moeten voldoen aan de EN 166-norm voor algemene impactbescherming. Voor specifieke risico’s gelden aanvullende normen: 

• EN 169 voor laswerk
• EN 170 voor UV-bescherming

6. Gehoorbescherming (oordoppen of oorkappen)

Hard geluid op de bouwplaats kan blijvende gehoorschade veroorzaken, vooral bij machines en elektrisch gereedschap. Gehoorbescherming is verplicht bij gemiddeld geluidsniveau boven 80–85 dB(A) en moet voldoen aan de EN 352‑normen: 

• EN 352‑1 voor oorkappen
• EN 352‑2 voor oordoppen
• EN 352‑3 voor oorkappen op een helm

Oordoppen of oorkappen dempen het geluid en beschermen het gehoor, en het is belangrijk dat ze comfortabel zitten zodat werknemers ze ook echt dragen.

7. Ademhalingsbescherming (stofmasker of halfmasker)

Ademhalingsbescherming voorkomt dat je schadelijke stoffen, dampen of stof zoals kwartsstof, verf- of lijmdampen inademt. Maskers moeten goed aansluiten op het gezicht en regelmatig gecontroleerd of vervangen worden.

Maskers moeten tevens voldoen aan de juiste norm. Voor stofmaskers gaat dit om EN 149 en voor halfmaskers gaat dit om EN 140, EN 143 of EN 14387. Welke norm precies van toepassing is, is afhankelijk van het soort stof of gas.

Hulp nodig bij het kiezen van de juiste PBM? Onze expert gaat graag met je in gesprek!

Twijfel je welke persoonlijke beschermingsmiddelen je nodig hebt? Of heb je een complex inkoopvraagstuk voor je organisatie? Neem dan contact op met onze expert Aldwin Weggers via onderstaande button. Hij helpt je graag op weg! Je bent ook van harte welkom om langs te komen in onze megastore aan Waalhaven Zuidzijde 32. De koffie staat klaar!

Veiligheid in de bouw valt onder de Nederlandse Arbowet en het Arbobesluit. In deze sector zijn de risico’s hoger dan gemiddeld, waardoor de wetgeving specifiek op bouwprojecten is toegespitst en wordt gehandhaafd door de Inspectie SZW. Werkgevers hebben de plicht om een veilige werkomgeving te creëren, terwijl werknemers verplicht zijn de veiligheidsregels op te volgen. Hieronder vind je een overzicht van de belangrijkste arbo-regels voor veilig werken in de bouw.

Risico-Inventarisatie en -Evaluatie (RI&E)

Als werkgever ben je wettelijk verplicht om werkgerelateerde risico’s in kaart te brengen en maatregelen te nemen om deze risico’s te beperken. Dit leg je vast in een RI&E. Een RI&E vormt de basis voor je veiligheidsbeleid als bouwbedrijf: van het kiezen van persoonlijke beschermingsmiddelen tot het geven van instructies en toezicht op de werkvloer.

Bij bouwprojecten is de RI&E vaak onderdeel van een veiligheids- en gezondheidsplan (V&G‑plan). Dit is verplicht bij grotere en risicovolle projecten, zoals projecten van meer dan 30 dagen of met meer dan 20 werknemers op de bouwplaats.

Dit plan beschrijft niet alleen de gevaren, maar legt ook vast wie verantwoordelijk is voor het uitvoeren van de veiligheidsmaatregelen. Typische risico’s zijn valgevaar, werken met machines, blootstelling aan geluid of vallende objecten. 

De Inspectie SZW controleert regelmatig of bouwplaatsen de RI&E daadwerkelijk gebruiken als basis voor hun veiligheidsbeleid. 

Voorlichting en instructie

De Arbowet verplicht werkgevers om hun personeel te instrueren over risico’s en veiligheidsmaatregelen op de bouwplaats. Dit begint al vóór de start van werkzaamheden, wanneer werknemers geïnformeerd moeten worden over de gevaren, de voorzorgsmaatregelen en hun eigen verantwoordelijkheden.

In de praktijk wordt dit vaak vormgegeven via toolbox meetings; korte bijeenkomsten waarin specifieke risico’s, incidenten en maatregelen besproken worden. Voor VCA-gecertificeerde bedrijven is dit vaak standaardpraktijk en bij sommige opdrachten is het zelfs verplicht.

Het is belangrijk om de aanwezigheid van je vakmensen en de besproken onderwerpen te documenteren, zodat je kunt aantonen dat je werknemers daadwerkelijk geïnstrueerd zijn.

Veilig werken op hoogte

Valgevaar is de meest voorkomende oorzaak van ongevallen in de bouw; bij meer dan de helft van de arbeidsongevallen gaat het om een val van hoogte. Volgens het Arbobesluit mogen werkzaamheden op een hoogte van 2,50 meter of hoger alleen worden uitgevoerd vanaf een veilige werkplek, zoals een steiger, bordes of werkvloer.  Als dat niet mogelijk is, moeten geschikte arbeidsmiddelen worden ingezet en moet dit zijn opgenomen in de RI&E.

Steigers moeten voldoen aan specifieke bouw- en inspectienormen en worden opgebouwd door gekwalificeerd personeel, terwijl ladders alleen gebruikt mogen worden om een werkplek te bereiken. 

Valbeveiliging is verplicht wanneer er een risico op vallen bestaat en wordt toegepast zodra collectieve maatregelen zoals leuningen of hekwerk niet voldoende bescherming bieden.

In 2025 startte de Inspectie SZW een gerichte campagne om veilig werken met rolsteigers te verbeteren, omdat daar nog regelmatig ongevallen plaatsvinden, vooral door ontbrekende leuningen en onjuist gebruik.

VCA-certificering

Hoewel een VCA‑certificering (Veiligheid, Gezondheid en Milieu Checklist Aannemers) niet wettelijk verplicht is, wordt het toch door veel opdrachtgevers geëist. Het toont aan dat een bedrijf volgens erkende veiligheidsstandaarden werkt.

In de bouw wordt VCA vaak gebruikt als selectiecriterium bij aanbestedingen omdat de sector als risicovol wordt gezien. Werknemers kunnen een basis VCA‑certificaat hebben, terwijl leidinggevenden een VCA‑VOL hebben, waarmee ze diepgaand inzicht krijgen in veiligheidsmanagement. 

VCA helpt niet alleen om aan klanten je veiligheidsniveau aan te tonen, maar brengt ook structuur aan in de interne veiligheidscultuur en procedures.

Persoonlijke Beschermingsmiddelen (PBM)

Volgens het Arbobesluit moet de werkgever geschikte persoonlijke beschermingsmiddelen beschikbaar stellen en het gebruik ervan eisen van het personeel.

In de bouw behoren persoonlijke beschermingsmiddelen zoals een helm, veiligheidsschoenen, gehoor- en oogbescherming en valbeveiliging bij werkzaamheden op hoogte tot de verplichtingen. Ze beschermen tegen risico’s zoals vallende objecten, scherpe materialen, lawaai en gevaarlijke valpartijen.

PBM moeten altijd aansluiten bij de risico’s die in de RI&E zijn vastgesteld, en ze moeten goed worden onderhouden en gekeurd. Essentieel is daarnaast het toezicht op het juiste gebruik door werknemers, omdat dit een kernonderdeel is van de wettelijke zorgplicht.

Als lasser heb je een risicovolle baan. Dat komt doordat je te maken hebt met licht, vonken en rondvliegende deeltjes. Die kunnen je ogen en gezicht beschadigen, waardoor een lashelm en lasbril verplichte persoonlijke beschermingsmiddelen zijn. In dit blog lees je hoe je de juiste oogbeschermingsmiddelen kiest als professioneel lasser.

1. Lashelm met automatische lasfilters

Een lashelm met automatische lasfilters biedt de beste bescherming tegen ultraviolette en infrarode straling. In enkele milliseconden schakelen de lasfilters automatisch van licht naar donker en omgekeerd, waardoor je niet alleen je ogen veilig houdt, maar ook goed zicht houdt op wat je doet. Dit wordt ook wel ‘autodarkening’ genoemd en is erg geliefd onder lassers.

Een lashelm moet voldoen aan deze normering

Wil je een lashelm met automatische lasfilters kopen? Houd er dan rekening mee dat deze getest moet zijn volgens de norm EN 379. Zo weet je zeker dat jouw PBM aan de juiste veiligheidsnormen voldoet en dat je veilig en comfortabel kunt werken.

2. Professionele lasbril

Waar een lashelm bescherming biedt tegen licht, biedt een lasbril bescherming tegen stof en deeltjes. Hierdoor voorkom je dat je oogbeschadiging oploopt. Bij het kiezen van een lasbril zijn een aantal dingen belangrijk:

Allereerst de pasvorm. Zorg dat je een lasbril kiest die prettig zit. Niet te strak dus, maar ook niet te los. Wij raden onze klanten graag lasbrillen aan van Uvex of Bollé, omdat dit betrouwbare merken zijn met een hoog comfortniveau.

Een lasbril moet voldoen aan deze normeringen

Kies daarnaast altijd voor een lasbril die voldoet aan de officiële normen voor oogbescherming. Dit gaat om de normen EN 166 (algemene norm voor oogbescherming) en EN 169 (specifieke veiligheidsnorm voor straling tijdens lassen).

Oogbescherming nodig als lasser? Bezoek onze megastore in Rotterdam

In onze megastore aan Waalhaven Zuidzijde 32 vind je een uitgebreid assortiment voor lassers. Van PBM, zoals lasbrillen en lashelmen, tot laskleding en veiligheidshandschoenen. Onze winkelmedewerkers hebben jarenlange ervaring en helpen je graag met al je vragen. Zien we je snel?